Hanes Y Tabl Cyfnodol

Rhestr o'r elfennau mewn trefn arbennig yw'r Tabl Cyfnodol. Er rydym yn deall y drefn hon heddiw, roedd cemegwyr wedi synnu ar hyn ers achau, gan geisio â threfnu'r elfennau a oedd yn hysbys iddynt i esbonio patrymau ymddygiad.

Un o'r cyntaf i wneud hyn oedd Johann Wolfgang Döbereiner, a wnaeth sylwi ar debygrwydd ymddygiad rhwng grwpiau o 3 elfen, e.e. clorin-bromin-ïodin a lithiwm-sodiwm-potasiwm. Sylwodd hefyd fod màs atom yr elfen ganolig yn aml yn cyfartaledd masau'r ddau atom arall. Galwodd y grwpiau cyntefig hyn yn driadau ('triads').

triadau Döbereiner

Triadau Döbereiner

Ceisiodd sawl cemegydd i ddangos cyfnodedd (patrymau) ymysg yr elfennau, gan gynnwys John Newlands, a wnaeth gyhoeddi ei "Deddfau'r Wythawdau" (Law of Octaves) yn 1865. Yn anffodus, ni wnaeth adael unrhyw le ar gyfer elfennau a oedd heb eu darganfod. Un arall oedd Lothar Meyer, a gyhoeddodd ei waith yn 1864, yn disgrifio 28 elfen. Yn 1863 roedd 56 elfen yn hysbys, gydag elfennau newydd yn cael eu darganfod yn flynyddol.

Fideo Cyflwyniad

Oherwydd bod hwn yn fideo hir iawn, posib bydd angen ei ddechrau, ei stopio, a'i ddechrau eto os ond sain sydd i'w ganfod.

Gwaith Dmitri Mendeleev

Cafodd Dmitri Mendeleev ei eni ym mhentre Verhnie Aremzyani ar bwys Tobolsk yn 1834. Yn dilyn plentyndod anodd a thlawd, derbynnodd addysg a swydd yn St. Petersburg. Yn ystod ei yrfa, gwnaeth achosi llawer o strach gan beidio â chydymffurfio gydag arferion y wlad a'r brifysgol. Aeth ati i geisio â gosod trefn ar yr elfennau, yn ôl eu priodweddau. Bu sôn am ei freuddwyd wyrthiol rhyw noson pan oedd lan yn hwyr yn chwarae cardiau, lle gwnaeth osod yr elfennau ar gardiau a'u gosod mewn lle.

Wel, dim byd arbennig - gall unrhyw un fod wedi gwneud hyn, reit? Wel na, gwnaeth gymryd y syniad nad oedd bodau dynol wedi darganfod pob elfen ac felly, roedd yn rhesymol i osod bylchau i'r tabl. Yn ychwanegol i hyn, rhagfynegodd pa briodweddau ffisegol a chemegol byddai ar yr elfennau hyn. Roedd yn hynod o gywir gyda'i rhagfynegiadau. Mae ei dabl cyfnodol yn cael ei arddangos fel cerflun tu allan i Brifysgol St. Petersburg.

cerflun Mendeleev a'i dabl

Cerflun o Mendeleev a'i dabl tu allan i Brifysgol St. Petersburg.

Bu farw yn 1907, yn 72 oed ar ôl dal y ffliw.

Ein Tabl Heddiw

tabl cyfredol

Er bod Mendeleev wedi cynhyrchu'r tabl cyfnodol, rydym wedi darganfod llawer mwy am elfennau newydd a beth sydd tu fewn i atomau. O ganlyniad, mae'r table wedi newid ychydig ac yn cymryd y wybodaeth newydd hyn i ystyriaeth. Caiff yr elfennau presennol eu gosod yn ôl adeiledd electronol.

Cymerwch Brawf

Dolenni Tablau Cyfnodol