Cyfraddau Adwaith

Beth yw Ystyr Cyfradd Adwaith?

Cyfradd yw gair sy'n meddwl 'pa mor gyflym' mae rhywbeth yn digwydd. Os ydy rhywbeth yn digwydd yn gyflym iawn, rydym yn dweud ei fod ar gyfradd uchel. Os ydy rhywbeth yn araf, caiff ei adnabod fel cyfradd isel.

Gall adweithiau cemegol fod yn gyflym neu'n araf, e.e. sodiwm yn adweithio gyda dŵr nau haearn yn rhydu. Er, mae'n wir i ddweud gallwn newid pa mor gyflym mae'r adweithiau hyn yn digwydd, hynny yw, gallwn newid cyfradd yr adwaith. Ond sut?

Beth yw Adwaith Cemegol

Cyn ein bod yn edrych ar y ffactorau sy'n effeithio ar gyfraddau adwaith, mae'n bwysig ein bod yn deall yn union beth yw adwaith cemegol.

Mewn termau syml, adwaith cemegol yw pan fydd sylwedd(au) yn adweithio wrth dorri hen fondiau a ffurfio bondiau newydd i greu sylwedd(au) newydd.

Mae hyn yn digwydd wrth i ronynnau taro yn erbyn eu gilydd. Y mwy o egni sydd ganddynt, y cyflymach byddant yn symud, y caletach y byddant yn taro ei gilydd ac felly, gorau y cyfle byddant yn torri bondiau ac adweithio. Mae gwrthdrawiadau sy'n gorffen mewn adwaith yn cael eu galw'n llwyddiannus.

gwrthdrawiadau aflwyddiannus a llwyddiannus

Gwrthdrawiadau aflwyddiannus a llwyddianus

Ffactorau sy'n Effeithio ar Gyfradd Adwaith

Mae 4 prif ffactor sy'n gallu effeithio ar gyfraddau adwaith:

  • Tymheredd
  • Arwynebedd
  • Crynodiad
  • Defnydd Catalydd

Tymheredd

Mae codi tymheredd adwaith yn ei achosi i gyflymu oherwydd mae'r groynnau'n derbyn mwy o egni, felly maent yn symud yn gynt. Bydd mwy o wrthdrawiadau llwyddiannus pob uned amser oherwydd maent yn:

  • taro'i gilydd yn galetach
  • taro'i gilydd yn amlach

Crynodiad

Mae crynodiad yn meddwl sawl gronyn o sylwedd sydd wedi hydoddi mewn maint penodol o hylif (fel dŵr). Gallwch feddwl am grynodiad wrth edrych ar wydriad o sgwash. Os oes gennych ddwy beint o ddiod - un gydag ychydig o sgwash a'r llall gyda llawer o sgwash ynddo, bydd yn amlwg bod yr ail ddiod yn fwy crynodedig. Rydym yn galw'r diod cyntaf yn 'gwanedig' - nid 'gwan' - mae sylwedd gwan yn meddwl rhywbeth arall. Rydym yn galw'r ail ddiod yn 'crynodedig' - nid 'cryf' - eto, mae sylwedd cryf yn meddwl rhywbeth arall.

Arwynebedd

Arwynebedd yw faint o'r arwyneb sydd yn agored i'r gronynnau eraill sy'n adweithio. Gallwn feddwl am giwb o solid a'r un faint o solid wedi'i falu i bowdr.

Dylai fod yn amlwg bod y gronynnau eraill (e.e. asid) yn gallu cyffwrdd mwy o'r solid os yw'r solid hwnnw wedi'i falu. O ganlyniad, llai maint y darnau solid, cyflymach yr adwaith (cyfradd uwch).

Catalydd

Mae catalyddion yn sylweddau sydd yn hybu adwaith i ddigwydd lle bod yr adwaith o dan amodau arferol yn araf iawn. Nid yw catalyddion yn cael eu defnyddio i fyny (nid ydynt yn rhan o'r adwaith). O ganlyniad gall ychydig o gatalydd gael ei ddefnyddio tro ar ôl tro.

Adweithiau ar dymheredd isel ac uchel