Cyfansoddion Cofalent

Cyfansoddion = sylweddau sy'n cynnwys atomau neu ïonau o mwy nag un elfen wedi'u bondio'n gemegol.

Gall gyfansoddion fod yn ïonig neu'n 'cofalent' (gweler gwaith Uned 2). Hynny yw, mae elfennau'n gallu bondio i'w gilydd mewn gwahanol ffyrdd.

Rheol syml (er bod 'na eithriadau) yw bod metelau'n ffurfio bondiau ïonig gydag anfetelau a bod anfetelau'n bondio'n gofalent gydag anfetelau eraill.

Ffurfio Cyfansoddion Cofalent

Mae pob atom am gael plisgyn allanol llawn o electronau. Bydd anfetelau'n rhannu electronau rhyngddynt er mwyn sicrhau hyn.

Mae electronau'n gorfod cael eu rhannu mesul pâr - nid oes modd rhannu un, tri neu bump electron

Hydrogen clorid

Mae gan hydrogen 1 electron (1) a chlorin 17 electron (2,8,7), felly maent angen bondio i'w gilydd i greu moleciwl, HCl.

Atom hydrogen a chlorin yn rhannu pâr o electronau

Wrth i hydrogen a chlorin rhannu pâr o electronau, gallwn weld bod gan hydrogen 2 electron yn ei blisgyn allanol a chlorin 8 electron yn ei blisgyn allanol (2,8,8). Dyma pham HCl yw fformiwla hydrogen clorid.

Dŵr

Mae gan hydrogen 1 electron (1) ac ocsigen 8 electron (2,6), felly maent angen bondio i'w gilydd i greu moleciwl, H2O.

Mae hydrogen yn gallu rhannu un pâr o electronau, tra bod ocsigen yn gallu rhannu 2 pâr o electronau.

Atomau hydrogen ac ocsigen yn rhannu pârau o electronau

Wrth i ddau hydrogen ac un ocsigen rhannu pârau o electronau, gallwn weld bod gan hydrogenau 2 electron yn eu plisg allanol ac ocsigen 8 electron yn ei blisgyn allanol (2,8). Dyma pham H2O yw fformiwla dŵr.

Cynrychioli Cyfansoddion Cofalent

Cynrychioliad o atomau a nifer y bondiau maen nhw'n ffurfio

Gallwn weld bod sawl bond mae atom yn fodlon ffurfio yn hafal i sawl electron yn brin ydyw o gael plisgyn allanol llawn.

Moleciwlau Cyffredin

Moleciwlau (cyfansoddion ac ocsigen)