Hanes Yr Atom

Fel rydym yn ymwybodol erbyn nawr, mae atomau'n fach iawn, llawer llai nac mae'n bosib ei weld gyda'r llygaid neu'r microsgop optegol mwyaf pwerus sydd. Felly, syndod yw dysgu bod theori atomig mater wedi bodoli am filoedd o flynyddoedd! Roedd y Groegwyr a'r Indiaid wedi cynnig bod popeth wedi'i wneud allan o bethau nac allent eu torri'n llai. Roedd y Groegwyr yn galw'r rhain yn 'atomos'.

Yn amlwg, nid oedd eu syniadau yn debyg i'r hyn rydym yn deall heddiw - roedd yn rhaid aros i Sais o'r enw John Dalton i ddechrau rhoi 'asgwrn ar y cig'. Ers hynny, mae llwyth o gemegwyr a ffisegwyr wedi cyfrannu at adeiladu ein dealltwriaeth o'r model, gan gynnwys Amedeo Avogadro, Ernest Rutherford, J.J. Thompson, Albert Einstein a Niels Bohr.

Adeiledd Yr Atom

Ar gyfer TGAU, gallwn feddwl am yr atom fel sffêr yn cynnwys canol positif (y niwclews) a sawl plisgyn o electronau yn teithio mewn orbit o'i gwmpas, yn debyg mewn rhai ffyrdd, i'r planedau yn teithio o gwmpas yr haul.

Mae'r niwclews yn cynnwys 2 gronyn is-atomig:

  • proton: positif [p+]
  • niwtron: niwtral [n0]

Mae nifer y protonau yn rhoi'r elfen arbennig i ni, e.e. 6 proton = carbon, 14 proton = silicon ac ati. Swydd y niwtronau yw sefydlogi'r niwclews - gormod neu prinder ohonynt a bydd yr atom yn ansefydlog. Am yr 20 elfen cyntaf, mae nifer y niwtronau'n tueddu bod yn debyg i nifer y protonau.

O gwmpas y niwclews hwn, mae'r plisg electronau [e-]. Mae'r electronau negatif hyn yn cael eu dal mewn orbit gan atyniad electrostatig.

Fideos

Dyma fideo o 'gân' yr atom.

Dolenni Defnyddiol