Asidau

Beth yw Asid?

Asid yw sylwedd sy'n rhyddhau ïonau hydrogen (H+). Felly mae pob asid yn cynnwys hydrogen OND nid yw pob sylwedd sy'n cynnwys hydrogen yn asid.

Mae gan asidau blas sur a gwerth pH o dan 7. Mae gan asidau cryfion pH 1 - 2 ac asidau gwan pH 3 - 6.

graddfa pH

Graddfa pH

Mathau Asid

Rydym yn defnyddio sawl asid cyffredin:

  • asid hydroclorig, HCl
  • Asid sylffwrig, H2SO4
  • Asid nitrig, HNO3

Mae'r rhain yn asidau cryfion. Rydym hefyd yn defnyddio asidau gwan, e.e.

  • asid methanoig, HCOOH
  • asid ethanoig, CH3COOH
  • asid propanoig, C2H5COOH

Adweithiau

Er bod asidau'n gallu adweithio gyda llawer o sylweddau, rydym yn mynd i ganolbwyntio ar 3 penodol:

  • gyda metelau
  • gyda basau
  • gyda charbonadau

Asid a Metel

Mae asidau'n adweithio gyda metelau i ffurfio halwyn a hydrogen.

Magnesiwm + asid hydroclorig → magnesiwm clorid + hydrogen

Mg (s) + 2HCl (d) → MgCl2 (d) + H2 (n)

Asid a Bàs

Mae asidau'n adweithio gyda basau i ffurfio halwyn a dŵr. Dyma niwtraliad.

Sodiwm hydrocsid + asid hydroclorig → sodiwm clorid + dŵr

NaOH (d) + HCl (d) → NaCl (d) + H2O (h)

Bàs yw sylwedd sydd yn gallu amsugno H+. Mae alcali'n fath arbennig o fasau - bàs hydawdd yw alcali.

Asid a Charbonad

Mae asidau'n adweithio gyda charbonadau i ffurfio halwyn, carbon deuocsid a dŵr. Mae swigod yn ymddangos.

Sodiwm carbonad + asid hydroclorig → sodiwm clorid + carbon deuocsid + dŵr

Na2CO3 (d) + 2HCl (d) → 2NaCl (d) + CO2 (n) + H2O (h)

Mae carbonadau a hydrogen carbonadau ('bicarb') yn adweithio mewn ffordd tebyg.

Fideos